Reguły postępowania cywilnego są niezrozumiałe dla stron występujących bez pomocy profesjonalnych pełnomocników i postrzegane jako niegwarantujące uzyskania orzeczeń odpowiadających poczuciu sprawiedliwości. Tej sytuacji może zaradzić instytucja tzw. omawiania sprawy. Zarówno przepisy krajowe, jak i międzynarodowe gwarantują wszystkim obywatelom prawo do sądu. Rzecz jasna nie jest ono równoznaczne z prawem do „wygrania” sprawy, oznacza jedynie, że sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia musi być przez sąd rzeczywiście rozpoznana. Tymczasem osoba przegrywająca sprawę sądową z reguły jest przeświadczona, że sąd nie rozpoznał prawidłowo sporu i wydał niesprawiedliwe rozstrzygnięcie. Przekonanie to spowodowane jest nieznajomością przepisów prawa przez strony, wynika również z samego formalizmu procesowego.

Duże zainteresowanie szkół, interaktywne metody edukacyjne, zadowolona młodzież. Zrealizowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości lekcje z podstaw prawa i zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości pokazały, że edukacja prawna młodzieży to konieczność. Minister Sprawiedliwości postuluje, by objąć nią wszystkich uczniów szkół ponadgimnazjalnych w Polsce. Świadomość prawna Polaków jest dramatycznie niska – taki wniosek przynoszą badania opinii publicznej. Dla przykładu, ze zrealizowanych w 2009 r. badań TNS OBOP na zlecenie Krajowej Izby Radców Prawnych wynika, że znaczna część obywateli nie odróżnia radcy prawnego od adwokata, zaś prawa cywilnego od prawa karnego. Blisko 30 proc. badanych nie wie, co to jest pozew, a 82 proc. respondentów, że postępowanie przed sądami jest dwuinstancyjne.

Informacja prawna czy porada? Zwolnienie od kosztów sądowych pełne czy częściowe? Jak w Europie i USA funkcjonują systemy bezpłatnej pomocy prawnej, zwłaszcza w sprawach cywilnych? Projekt ustawy o nieodpłatnej informacji prawnej dla osób fizycznych z 8 lutego 2011 r. dotyczy wyłącznie finansowanej z budżetu państwa informacji dotyczącej obowiązującego prawa i procedur prawnych, udzielanej za pośrednictwem tworzonego i podległego Ministrowi Sprawiedliwości Centrum Informacji Prawnej. Czy takie rozwiązanie ułatwi osobom najuboższym dostęp do wymiaru sprawiedliwości?

Projekt ustawy o nieodpłatnej informacji prawnej dla osób fi zycznych to pierwszy krok do budowy kompleksowego systemu bezpłatnej pomocy prawnej dla obywateli o niskim statusie materialnym. Już niebawem każdy zainteresowany obywatel „od ręki” dowie się m.in. o tym, jakie ma szanse na otrzymanie pełnomocnika z urzędu, który sąd rozpatrzy jego wniosek o podział majątku, albo też do jakiego urzędu powinien złożyć podanie w celu rozgraniczenia nieruchomości. Co do zasady, wszystkie osoby fi zyczne przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będą miały możliwość uzyskania nieodpłatnej informacji ze wszystkich dziedzin prawa, niezależnie od osiąganych dochodów.