Prawo obecne jest wszędzie. Im wcześniej zaczniemy je rozumieć, tym lepiej dla nas, byśmy w sytuacji, gdy zostaniemy oszukani, nie mówili: „skąd ja to mogłem wiedzieć”. Współczesne społeczeństwo zmienia się bardzo szybko. Mobilność, innowacyjność i łatwość dostosowywania się do zachodzących wokół zmian są uznawane za jedne z podstawowych zasad, gwarantujących odnalezienie się w nim.

Studenci prawa uczelni publicznych jak i tych niepublicznych, zdobywają wykształcenie wyższe i chcąc kontynuować edukację prawniczą, idą – w znacznej większości – na aplikacje prawnicze. Część z nich wybierze aplikację adwokacką. Czasem kierując się przypadkiem, czasem misją, czasem zamiłowaniem do prawa i procedury karnej lub prawa rodzinnego, czasem też finansami.

Studia prawnicze są jednymi z bardziej wymagających. Mimo to prawo od wielu lat cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem młodych ludzi. Dlaczego młodzież XXI wieku, zamiast zdobywać wykształcenie na uczelniach „technicznych”, wybierać kierunki, które dają szansę na szybką i bezpieczną drogę zawodową decyduje się zostać prawnikami?

Tegoroczne wyniki egzaminów na aplikacje pokazują, że zawód prawnika w Polsce wciąż cieszy się dużą popularnością. Prawdziwym hitem okazała się dotąd mniej popularna aplikacja komornicza. Strzałem w dziesiątkę zaś wprowadzenie po raz pierwszy egzaminu na komputerach. Emocje w środowisku prawniczym, które jak co roku wywołują egzaminy aplikacyjne, już właściwie minęły. Czas na krótkie podsumowanie. W tym roku o miejsce na aplikacji adwokackiej, radcowskiej, notarialnej i komorniczej ubiegało się 11540 absolwentów prawa. To o ponad 1,5 tys. osób więcej niż rok temu, ale z drugiej strony mniej niż w poprzednich latach.

Rozszerzenie wymagań i zadań wobec asystenta sędziego niesie za sobą nowe potrzeby edukacyjne tej grupy zawodowej. Czy oferta szkoleniowa jest efektywna i adekwatna do liczby zainteresowanych i ich poziomu merytorycznego? Instytucja asystenta sędziego została po raz pierwszy wprowadzona do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 17 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (zwaną dalej „u.s.p.”). Zgodnie z pierwotnym założeniem ustawodawcy, asystenci sędziów zostali powołani do samodzielnego wykonywania czynności z zakresu administracji sądowej oraz czynności związanych z przygotowaniem spraw do rozpoznania. Wśród wymagań stawianych przed osobami zatrudnianymi na stanowiskach asystentów sędziów postawiono wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych w Polsce z tytułem magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznawanych na terenie Polski, a także wymóg przepracowania jednego roku na stanowisku praktykanta (art. 155 § 2 pkt 3 i 5 ówczesnej u.s.p.).

Brak czasu na wyjazdowe szkolenie przestaje być dobrą wymówką. Coraz bardziej popularne stają się szkolenia e-learningowe. Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury wciąż rozszerza ich ofertę. Szkolenia e-learningowe to jedna z najbardziej rozwijających się metod szkoleniowych. Tym, co odróżnia je od „tradycyjnych” szkoleń, to wykorzystanie nowoczesnych technologii. Dostęp do Internetu jest de facto jedynym wymogiem dla tych, którzy chcieliby się dokształcić w ten sposób.

Ponad 10 tys. pracowników wymiaru sprawiedliwości, każdego roku podnosi kwalifikacje zawodowe na szkoleniach i studiach organizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Najczęściej dokształcają się sędziowie. Najchętniej w ośrodkach w Krakowie i nad morzem. Częste nowelizacje, związane zwłaszcza z implementacją unijnego prawa, wymuszają na sędziach ciągłe uzupełnianie wiedzy. Można to robić we własnym zakresie studiując fachową literaturę, śledząc orzecznictwo, czy publikacje w prawniczej prasie. Jednak są prostsze i przyjemniejsze sposoby. Działająca od ponad dwóch lat w Krakowie i Lublinie Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, organizuje tematyczne szkolenia oraz studia podyplomowe.

O m.in. nowelizacji ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z sędzią Grzegorzem Wałejko – Podsekretarzem Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości rozmawia Rafał Reiwer. – Jaki model sądownictwa ma się wyłonić po nowelizacji ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej u.s.p.), która wywołuje tyle kontrowersji? – Trzeba zacząć od tego, że zmiany mają służyć celowi w postaci poprawy sprawności sądów i ich orzecznictwa. Ideałem byłoby natomiast, gdyby dzięki nim było też bardziej sprawiedliwie. Najkrócej mówiąc, takie rozwiązania jak oceny okresowe mają podnieść jakość pracy sądów, a przekazanie nowych obowiązków dyrektorom sądów pozwoli na odciążenie prezesów od czynności, których nie muszą wykonywać sędziowie.

W trakcie wakacji Europejski Trybunał Praw Człowieka nie odpoczywał. W ostatnich miesiącach zapadło kilka ciekawych wyroków odnoszących się do funkcjonowania polskiego wymiaru sprawiedliwości. W czerwcu tego roku Trybunał ogłosił osiem wyroków w sprawach przeciwko Polsce. W sprawie Garlicki (wyrok z 14 czerwca 2011 r., skarga nr 36921/07), o której szerzej poniżej, Trybunał badał zasadność kilkunastu zarzutów naruszenia postanowień Konwencji – art. 3, art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 6 ust. 2 oraz art. 1 Protokołu 1 do Konwencji.

VIII Ogólnopolska Konferencja „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw”, która odbyła się 24 i 25 października 2011 r. w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie zgromadziła szerokie grono ekspertów z kraju i zagranicy. Począwszy od 2003 r. konferencja organizowana jest przez Ministerstwo Sprawiedliwości, Urząd Miasta Stołecznego Warszawy oraz Fundację Dzieci Niczyje.

19 października w warszawskim sądzie okręgowym zaprezentowano system do nagrywania rozpraw. Zakończenie wdrażania programu protokołu elektronicznego zaplanowane jest na 2013 r. Nagrywanie rozpraw stało się możliwe dzięki znowelizowaniu Kodeksu postępowania cywilnego, a tym samym wprowadzeniu do polskiej procedury cywilnej protokołów elektronicznych z zapisem przebiegu rozpraw sądowych.

Www.dozorelektroniczny.gov.pl – to adres uruchomionej przez resort sprawiedliwości strony internetowej poświęconej Systemowi Dozoru Elektronicznego. Witryna powstała po to, aby wszyscy zainteresowani odbywaniem kary w Systemie Dozoru Elektronicznego mogli w jednym miejscu znaleźć wszelkie interesujące ich informacje.

Komisja Europejska przedstawiła wniosek w sprawie ustanowienia dla Unii Europejskiej opcjonalnego zbioru wspólnych przepisów dotyczących sprzedaży w Internecie. To duży sukces polskiej Prezydencji w zakresie wymiaru sprawiedliwości. Idea „niebieskiego guzika”, a tak potocznie nazywany jest projekt dotyczący Europejskiego Prawa Umów, to jeden z europejskich priorytetów resortu sprawiedliwości. Celem projektu jest wyeliminowanie barier, stanowiących przeszkodę dla rozwoju rynku i gospodarki europejskiej, a wynikających z różnic w prawie umów państw członkowskich.

Do rozpatrzenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym wpłynęło już ponad 2 miliony spraw. Minister Sprawiedliwości podjął decyzję o kolejnym kadrowym wzmocnieniu e-sądu. Rozpatrujący sprawy upominawcze za pośrednictwem Internetu e-sąd istnieje od stycznia ubiegłego roku. Od tego czasu trafiło do niego ponad 2 miliony spraw. Z tego załatwionych jest już ponad 1 600 000 spraw.

11 października na Zamku Królewskim w Warszawie odbyło się 15. posiedzenie Rady Stałego Partnerstwa UE-Rosja, poświęcone sprawom wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W obradach, poza Ministrem Sprawiedliwości RP – udział wzięli także m.in. Minister Sprawiedliwości Federacji Rosyjskiej Aleksander Konowałow, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji RP Jerzy Miler oraz rosyjski wiceminister spraw wewnętrznych – Sergiej Buławin oraz komisarz Cecilia Malmström, która reprezentowała Komisję Europejską.

Reguły postępowania cywilnego są niezrozumiałe dla stron występujących bez pomocy profesjonalnych pełnomocników i postrzegane jako niegwarantujące uzyskania orzeczeń odpowiadających poczuciu sprawiedliwości. Tej sytuacji może zaradzić instytucja tzw. omawiania sprawy. Zarówno przepisy krajowe, jak i międzynarodowe gwarantują wszystkim obywatelom prawo do sądu. Rzecz jasna nie jest ono równoznaczne z prawem do „wygrania” sprawy, oznacza jedynie, że sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia musi być przez sąd rzeczywiście rozpoznana. Tymczasem osoba przegrywająca sprawę sądową z reguły jest przeświadczona, że sąd nie rozpoznał prawidłowo sporu i wydał niesprawiedliwe rozstrzygnięcie. Przekonanie to spowodowane jest nieznajomością przepisów prawa przez strony, wynika również z samego formalizmu procesowego.

Duże zainteresowanie szkół, interaktywne metody edukacyjne, zadowolona młodzież. Zrealizowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości lekcje z podstaw prawa i zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości pokazały, że edukacja prawna młodzieży to konieczność. Minister Sprawiedliwości postuluje, by objąć nią wszystkich uczniów szkół ponadgimnazjalnych w Polsce. Świadomość prawna Polaków jest dramatycznie niska – taki wniosek przynoszą badania opinii publicznej. Dla przykładu, ze zrealizowanych w 2009 r. badań TNS OBOP na zlecenie Krajowej Izby Radców Prawnych wynika, że znaczna część obywateli nie odróżnia radcy prawnego od adwokata, zaś prawa cywilnego od prawa karnego. Blisko 30 proc. badanych nie wie, co to jest pozew, a 82 proc. respondentów, że postępowanie przed sądami jest dwuinstancyjne.